Kleurrijk activiste
Ze kan nu eenmaal niet tegen onrecht. Idealiste en activiste Kristel Letschert ( 26) zet zich daarom al tien jaar in voor de onderdrukten en kansarmen van onze samenleving. Oprichtster van Gratis Eten Utreg, schrijfster van twee multiculturele wandelgidsen, actief tegen racisme en discriminatie en werkzaam als lerares en projectbegeleider op een kleurrijke school op het Kanaleneiland in Utrecht. ,, Ik voel me een echte Nederlander, maar de multiculturele samenleving vind ik een verrijking.''
Aan een zijstraat van de Kanaalstraat, in de multicultiwijk Lombok, bewoont Kristel Letschert een benedenwoning. Haar bovenbuurvrouw is een Marokkaanse juriste, haar buren ter linkerzijde zijn een oudere Turkse vrouw met haar man en aan de overkant woont een Surinaams gezin.
'De huizen die hier tussen 1880 en 1920 werden  gebouwd', schrijft ze in een van haar boekjes die ze als Nationaal Gids samenstelde, ' waren niet van al te beste kwaliteit en veel van de oorspronkelijke bewoners trokken weg naar nieuwe wijken als Overvecht, Maarssenbroek of Nieuwegein.
Vanaf begin jaren zeventig werden de leeggekomen huizen door speculanten opgekocht en soms dezelfde dag alweer doorverkocht tegen prijzen die twee tot vier keer de koopprijs bedroegen. In die tijd waren veel gastarbeiders, die vooral in pensions leefden, op zoek naar geschikte huisvesting voor hun gezinnen. De goedkoopste woningen stonden in de oude arbeiderswijken, zoals Lombok. Maar eigenlijk waren deze huizen te duur en veel allochtone eigenaren, die de hoge hypotheeklasten niet meer konden opbrengen, moesten hun huizen verkopen tegen lagere prijzen. Geveilde huizen kwamen leeg te staan en werden gekraakt. De beelden die veel mensen kennen van verpauperde huizen in oude arbeiderswijken waren dus niet te wijten aan het grote aantal allochtonen dat hier woonde, maar vooral aan het nalaten van onderhoud door zowel de speculanten als de gemeente'.
Kristel Letschert glimlacht er bedachtzaam bij. Ze heeft niets van een felle, onverzettelijke actievoerder, hoewel ze enkele malen is gearresteerd wegens verstoring van de openbare orde, wederrechtelijke vrijheidsberoving en het dragen van een vals politie- uniform. ,, Ik ben er eigenlijk nooit op uit protest te schoppen, maar ik wil wél iets doen met de kennis die ik heb. Ik kan nu eenmaal slecht tegen onrecht, dat is mijn aard en dat heb ik bovendien van huis uit meegekregen. Zodra er dingen gebeuren, die ik niet eerlijk vind, gaat het bij me borrelen en moet ik iets doen. Ik ben iemand die goed nadenkt over de consequenties van bepaalde acties. Kijk, toen Cohen indertijd als staatssecretaris van justitie alle illegalen ongewenst wilde verklaren om ze makkelijker op te kunnen pakken en uit te zetten, terwijl ze dus niet uitgezet kónden worden, vond ik dat een belachelijk plan. Geen mens is illegaal en in mijn gevoel is de wereld van iedereen. Trouwens: waar moesten die mensen dan naar toe? Ik heb daar toen tegen geprotesteerd in de Tweede Kamer door Cohen handboeien om te doen - nou ja, ik was jong en gelukkig was het een minder heftige tijd dan nu. Toen ik werd opgepakt, dacht ik, goed, dit heeft negatieve gevolgen die ik in mijn voordeel moet omdraaien, zo van: gearresteerd worden is niet leuk, maar als ik hierover een persbericht stuur, komt er aandacht voor dit probleem en dan heb ik tóch iets bereikt.'' Ze schenkt koffie met sojamelk, want ook dierenrechten hebben haar aandacht. Vervolgt: ,, Door het steunen van de illegalen, ben ik gegroeid in de richting van het interculturele. Er is natuurlijk heel veel om actie tegen te voeren, maar uiteindelijk voel ik me het meest verbonden met mensen uit een andere cultuur en wil ik me inzetten om die interculturele contacten te bevorderen.'' Daarom publiceerde ze twee wandelboekjes, zegt ze, en organiseert ze als Nationaal Gids rondleidingen door moskeeën en wandeltochten door wijken waar veel allochtonen wonen, zoals door Lombok.
Wat ze leuk vindt aan de multiculturele samenleving? ,, Het is zonder meer een verrijking van onze cultuur. Ik heb veel Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse kennissen en ik vind dat al die specifieke levensstijlen ons land kleurrijker maken.'' Gedreven: ,, Maar ik ben een heel erg Nederlands mens, hoor. Ik ben heel zuinig, pragmatisch, ondernemend en individualistisch. En tóch vind ik de multiculturele aspecten boeiend, de gastvrijheid van Turken en Marokkanen bijvoorbeeld, is hartverwarmend. Ze zijn  de enigen die aan ' Gratis Eten Utreg' - dat gratis eten in de binnenstad uitdeelt - hun overtollige voedsel schenken. Dankzij de winkeliers uit de Kanaalstraat hebben wij binnen een half uur een kar vol. De Utrechtse hotels en snackbars geven ons niets en ook supermarkten staan hun verpakte voedingswaar niet af, als ze die vanwege de houdbaarheidsdatum in de containers dumpen. Ze zeggen dan, dat ze niet aansprakelijk willen zijn voor eventuele schadelijke gevolgen van dit voedsel, maar wíj bereiden het eten nog dezelfde dag in de keuken van de Sleep- Inn en delen het ook dezelfde dag nog uit op straat, 's winters onderaan de roltrappen in Hoog Catharijne, zomers op de Stadhuisbrug. Daar kan iedereen die dat wil gratis soep, salades, rijst of pasta krijgen en er is nog nooit iemand ziek van geworden. Op die manier willen we een signaal afgeven tegen de wegwerpmaatschappij, door mensen te laten beseffen hoeveel goed eten er dagelijks wordt weggegooid plus duidelijk maken hoe oneerlijk het is verdeeld in de wereld.'' Ze heeft ondanks al haar protestacties, beslist een leuk leven: ,, Eigenlijk ben ik heel egocentrisch, ik hou van gezellige dingen, zoals Afrikaans dansen en naar de film gaan. Ook ben ik niet van plan ooit te gaan samenwonen, want dan kan ik niet meer zo bezig zijn met mijn eigen dingen.''
Het is dankzij dit leuke leven, meent ze, dat ze de samenleving iets terug kan geven. Vooral haar lokale acties - de multicultiwandelingen en het uitdelen van gratis eten - vindt ze zinvol: ,, Tja, als niemand die dingen meer doet, dan zou Nederland een heel naar land worden. We zijn hier al zo individualistisch en op onszelf, op mijn manier wil ik dat dan een beetje doorbreken.'' Ze leert bijvoorbeeld veel, zegt ze, van de aandacht die allochtone families voor elkaar hebben en van hun onderlinge saamhorigheid: ,, Als ik naar mezelf kijk, mis ik dat wel 's, dat ik mijn zus, die in Amersfoort woont, zo weinig zie, evenals m'n ouders, domweg omdat ik er te druk voor ben.'' Ze schiet in de lach: ,, Ik heb nu bewust een keuze gemaakt om les te geven op een kleurrijke school en dat is soms best een zware baan. Maar ik krijg er veel voor terug. Mijn leerlingen zijn heel direct, 'U bent de tofste juf die ik ken', zeggen ze en dat is motiverend.
Nee, ik heb weinig ordeproblemen, ook niet met Marokkaanse jongens. Als je probeert te begrijpen hoe zíj denken, kun je meer bereiken. Daarnaast ben ik heel duidelijk en standvastig. Als een leerling vervelend doet, komt er altijd een ik- boodschap van mij, zo van: ík heb veel last van je gedrag, dat stoort me en daar moet jíj iets aan veranderen. Soms isoleer ik een leerling om hem of haar tot rust te laten komen. Nee, ik zal nooit schreeuwen of door het lint gaan. Je wéét bijvoorbeeld dat Marokkanen moeilijk hun fouten toegeven, want dat heeft met hun schaamtecultuur te maken. Daar kan ik dan natuurlijk heel boos over worden, maar ik kan het ook op een andere manier aanpakken, zodat het deëscalerend werkt. Bijvoorbeeld door te zeggen: volgens mij heb je dat proefwerkblaadje per ongeluk in je tas gestopt, want ik mis er een. Dan kan die ander dat zonder schaamte toegeven, waarna ik de leerling eens diep in de ogen kijk om duidelijk te maken dat er dus iets gecorrigeerd moet worden.'' Opverend: ,, Túúrlijk mag ik een Marokkaanse jongen in de ogen kijken. En ook een hand geven, hoor.'' Verontwaardigd: ,, Ik heb nog nóóit op mijn school meegemaakt, dat ze dat niet toestonden. Dat doen alleen maar mensen die echt extreem zijn. Maar de moslims die ík ken, keuren dat af en ik ken er een heleboel!''
De meeste van mijn leerlingen zijn lief en hartstikke positief en die willen heel graag aan het werk in Nederland.
Maar dat krijgen ze met geen mogelijkheid voor elkaar, want er is geen werkgever die hun een stageplek geeft. Als ik ze na een tiende afwijzing wel eens adviseer om een Nederlandse naam onder hun sollicitatiebrief te zetten, dan is die stageplek er opeens wel. Dat roept uiteraard frustraties op.'' ,, Natuurlijk ontken ik niet dat er Marokkaanse jongens zijn die rotdingen doen, maar er zijn ook Turkse, Surinaamse en Hollandse jongens die narigheid uithalen.
Ik vind dan dat je daar een individu op moet aanspreken en niet de groep op moet veroordelen. Dat doe ik ook bij meisjes die een hoofddoek dragen uit kuisheid. Dan zeg ik wel eens tegen zo'n meisje dat ik eigenlijk vind dat mannen die moeite hebben met vrouwen, daar zelf eens iets aan moeten doen. Laten ze zelf oogkleppen opdoen of hun blik naar de grond richten. En ja, de meeste meisjes begrijpen wat ik bedoel en kunnen erom lachen.
Ik ben dan ook best optimistisch over de multiculturele toekomst van onze samenleving. Maar dan moet er van beide kanten iets veranderen. Ik hoop dat er onder allochtone ouders meer grip komt op hun kinderen en dat ze zichzelf ook beter ontwikkelen, want velen - zoals mijn Turkse buurvrouw die geen woord Nederlands spreekt, maar me wel met veel handgebaren en verlegen lachjes haar zelfgebakken koekjes komt aanbieden - zijn analfabeet en weten niet wat er in de samenleving omgaat. En zolang mensen weinig begrijpen vanwege een gebrekkige opleiding, is het altijd moeilijk een verbetering te bewerkstelligen, dat geldt voor iedere onderklasse. Kijk naar de Nederlandse Lonsdale- jongeren, die met hun kledingmerk willen uitdragen ' Laat Ons Nu Samen De Allochtonen Langzaam Elimineren'. Die snappen dus ook niks van Nederland.
Vraag tien van die jongeren wat ze nou helemaal van ons land weten en ze komen op de proppen met klompen en tulpen. Maar waar onze tolerantie vandaan komt, wat de reformatie is of het polderen, het belang van onze waterwerken en de achtergrond van het Nederlandse pragmatisme, kunnen ze je niet vertellen. Als Nationaal Gids ben ik ervoor opgeleid juist die specifieke Nederlandse dingen uit te dragen en dat is het mooie van dit beroep. Ik kan dat nu natuurlijk goed gebruiken in het onderwijs, waar ik veel met mijn leerlingen praat over onze samenleving. Want natuurlijk is er een subcultuur onder Marokkaanse jongeren, waarin het stoer is je af te zetten tegen Nederland. Maar vergeet niet dat veel van die Marokkaanse herrieschoppers geen veilige thuishaven hebben, zich hier niet welkom voelen en van huis uit waarden meekrijgen die wij niet kennen. Helaas zie ik bij mij op school ook leerlingen die uit een zeer ontspoorde thuissituatie komen en alleen de cultuur van de straat kennen. Toch durven ook die jongens kritisch naar zichzelf te kijken, als je ze met een zeker respect blijft behandelen. Nee, ik ben nooit bang, want als ik er bij vechtpartijen of ruzies wel eens tussenspring, heeft dat nooit tot enge situaties geleid. Met jongens is een conflict bovendien snel over, bij meisjes blijft het vaak langer slepen.
Ik hoop dan ook dat we van alle culturen, de mooie elementen kunnen samenvoegen en daarmee verdergaan. Ik werk nu met mijn leerlingen aan een project om geld in te zamelen voor straatkinderen in Nairobi. Daarmee wil ik laten zien dat er ook positieve dingen over Turkse en Marokkaanse mensen te melden zijn. De laatste weken zijn er in Nederland zoveel mooie initiatieven ontwikkeld door zowel islamitische organisaties en moskeeën als buurtverenigingen en christelijke kerken, dat ik geloof dat het met inspanning van alle inwoners van Nederland, goedkomt. Want van al mijn 120 leerlingen zijn er vijf die er negatief inzitten, de rest wil er voor gaan!''
Utrechts Nieuwsblad | Margriet Hunfeld 11-12-04
omhoog
|
Tekening: Kees Wennekendonk
Ik ben best optimistisch over de multiculturele toekomst van onze samenleving
Naam: Kristel Letschert ( 26)
Is: lerares secretariële vaardigheden en computerkunde op het ROC ASA Abstede College, een school voor middelbaar beroepsonderswijs op het Kanaleneiland in Utrecht
Opleiding: vwo, Schoevers, Nationaal Gids aan de Hogeschool Holland, Geschiedenis aaan de Hogeschool van Utrecht
Mooiste plek in Utrecht: de Stadhuisbrug, als we daar genieten van een gratis maaltijd
Lelijkste plek in Utrecht: Hoog Catharijne, de hebberigheid is er voelbaar
Trots op: doorzettingsvermogen
Grootste ergernis: vooroordelen en discriminatie, sigarettenrook, auto's
Bewondering voor: mensen die zich met gevaar voor eigen leven inzetten tegen onrecht en mensenrechtenschendingen
Spijt van: onvoldoende aandacht en tijd voor familie
|
Relevante links
|
|
|
Zodra er dingen gebeuren, die ik niet eerlijk vind, gaat het bij me borrelen en moet ik iets doen
|
